Габалада Түрк Мамлекеттер Уюмунун 12-Саммити өттү

2025-жылдын 7-октябрында Башкы катчы Мехмет Сүрейя Эр Азербайжан Республикасынын Габала шаарында “Аймактык тынчтык жана коопсуздук” темасынын алкагында өткөн Түрк Мамлекеттер Уюмунун (ТМУ) Он экинчи Саммитине катышты. Саммитке Азербайжан Республикасынын Президенти Илхам Алиев төрагалык кылып, Казакстан Республикасынын Президенти Касым-Жомарт Токаев, Кыргыз Республикасынын Президенти Садыр Жапаров, Түркия Республикасынын Президенти Режеп Тайип Эрдоган, Өзбекстан Республикасынын Президенти Шавкат Мирзиёев, Мажарстандын Премьер-министри Виктор Орбан, Түркмөн элинин Улуттук лидери, Түркмөнстандын Халк Маслахатынын Төрагасы Гурбангулы Бердимухамедов, Түндүк Кипр Түрк Республикасынын Президенти Эрсин Татар жана ТМУнун Башкы катчысы Кубанычбек Өмүралиев катышты. Саммитке ТМУнун Аксакалдар кеңешинин төрагасы жана мүчөлөрү, ошондой эле Түрк кызматташтык уюмдарынын жетекчилери да катышышты. Азербайжан Республикасынын Президенти Ильхам Алиев Габалага келген катышуучулар менен жылуу учурашып, Кыргыз Республикасынын ТМУга ийгиликтүү төрагалык кылгандыгы үчүн ыраазычылык билдирди. Ал уюмдун өсүп жаткан геосаясий ролун, жалпы тарыхый, маданий жана улуттук-руханий баалуулуктары менен бекемделип жатканын баса белгиледи. Мамлекет башчылары жыйын учурунда сөз сүйлөп, Түрк дүйнөсүндө кызматташтыкты чыңдоого жана кеңейтүүгө, ошондой эле ТМУнун алкагындагы Түрк мамлекеттеринин биримдигин илгерилетүүгө болгон туруктуу милдеттенмесин дагы бир ирет тастыкташты. Мамлекет башчылары ошондой эле Түрк кызматташтык уюмдарынын ролун мындан ары да күчөтүүнүн маанилүүлүгүн баса белгилешти. Саммиттин жүрүшүндө маанилүү чечимдер, анын ичинде Түркмөнстанга Түрк академиясында жана Түрк маданияты жана мурасы фондунда байкоочу статусун берүү; өз ара кызыкчылыктары бар чөйрөлөрдө тышкы өнөктөштөр менен кызматташуу үчүн ийкемдүү алкак катары «ТМУ+» форматтын түзүлүшү жөнүндө чечим; жана Эл аралык Түрк маданияты (ТҮРКСОЙ) уюмун өнүктүрүү жана чыңдоо тууралуу чечим кабыл алынды. Уюмдун төрагалыгы Кыргыз Республикасынан Азербайжан Республикасына өткөрүлүп берилди. Мамлекет башчылары Тышкы иштер министрлеринин Кеңеши (ТИМК) тарабынан иштелип чыккан документтерге кол коюшту жана Габала Декларациясын кабыл алышты. ТМУнун кезектеги туруктуу Саммитин 2026-жылдын күзүндө Түркияда, ал эми бейрасмий Саммитин 2026-жылы Казакстанда өткөрүү чечими кабыл алынды. Саммиттин урматына мүчө мамлекеттердин жана байкоочу өлкөлөрдүн лидерлери, ошондой эле ТМУнун Башкы катчысы Түркмөнстан тарабынан Физули шаарында курула турган мечиттин пайдубалынын алгачкы ташын коюу аземинин онлайн-берүүсүнө катышышты.