Бакуда исламофобия менен күрөшүү боюнча эл аралык конференция өттү

ТҮРКПАнын Башкы катчысынын орун басары Сакы Садыков жетектеген делегациясы 2025-жылдын 27-майында Баку шаарында өткөн "Исламофобияга көңүл буруу: жалган түшүнүктөрдү жоюу, стигмаларды талкалоо" темасындагы Исламофобияга каршы күрөшүү боюнча БУУнун Эл аралык күнүнүн 3 жылдыгына арналган эл аралык илимий конференцияга катышты. Иш-чара Баку Эл аралык маданий ар түрдүүлүк борбору (BIMC), Эл аралык мамилелерди талдоо борбору (AIR Center) жана Баку Демилгечилер тобу тарабынан биргелешип уюштурулган. Конференцияны алдыңкы дүйнөлүк уюмдар, анын ичинде G20 Дин аралык Форуму, Ислам Кызматташтык Уюму (ИМО), Ислам дүйнөсүнүн Билим берүү, илимий жана маданий уюму (ICESCO), Доха Эл аралык Дин аралык Диалог Борбору (DICID), Адамзаттык боордоштуктун Жогорку комитети, Мусулман аксакалдар кеңеши, Германиянын Борбордук Мусулмандар Кеңеши (ZMD), Европа Мусулман Лидерлер Ассамблеясы (EULEMA) жана Эл аралык Мусулман Форуму колдошту. Иш-чарага эл аралык деңгээлде кеңири катышуу болду: конференцияга 120дан ашык коноктор – окумуштуулар, диний лидерлер жана бейөкмөт уюмдардын өкүлдөрү, 40ка жакын өлкөнүн эксперттери жана ойчулдары катышты. Конференциянын күн тартибине мусулман каршы көз караштардын өсүшүнө жана ага каршы аракеттерге байланыштуу кеңири темалар камтылды: дүйнөлүк деңгээлдеги исламофобия тенденциялары, кыйынчылыктар жана аларга жооп кайтаруу, саясатта жана мыйзамдык чөйрөдө мусулман каршы риторика, ошондой эле өзгөрүп жаткан дүйнөдө ислам маданий мурасын сактоо маселелери. Азербайжан Республикасынын Президентинин жардамчысы-Азербайжан Республикасынын Президентинин Администрациясынын Тышкы саясат маселелери боюнча бөлүмүнүн башчысы Хикмет Гаджиев Азербайжан Республикасынын Президенти Илхам Алиевдин иш-чаранын катышуучуларына жазган кайрылуусун окуп берди. Ал өз сөзүндө исламофобиянын глобалдык коркунучу күчөп баратканын баса белгилеп, ага каршы тез арада бирдиктүү чара көрүүгө чакырды. Мындан тышкары, ал мусулмандарга каршы көз караштардын күчөшүн, институционалдык дискриминацияны жана сөз эркиндигин Исламга жана мусулмандарга каршы чабуулдарды актоо үчүн колдонуу аракеттерин айыптады. Азербайжандын оккупация жана маданий кыйратууларга, айрыкча Хожалы геноциди контекстиндеги өз тажрыйбасына таянып, ал ислам мурасынын системалуу түрдө жок кылынышын жана эл аралык коомчулуктун бул маселеге кайдыгер мамилесин баса белгиледи. Ал дин аралык диалогдун маанилүүлүгүн, мусулман өлкөлөрүнүн ортосундагы тилектештикти жана тынчтык, сабырдуулук сыяктуу ислам баалуулуктарын жайылтуунун зарылдыгын белгиледи. Баяндамачылар кириш сөздөрүндө жана иш-чаранын жүрүшүндө жалпыга маалымдоо каражаттарындагы бурмаланган көз караштар жана экстремисттик саясий көз караштар көп учурда мусулмандарга карата бейкалыс пикирди күчөтөрүн баса белгилешти. Катардын расмий өкүлү Ибрахим Салех Аль-Наими (Билим берүү министрлигинин орун басары жана DICID жетекчиси) исламофобияга каршы күрөшүү үчүн “терең негизделген билим берүү демилгелерин” көтөрүүнү сунуштады. Эл аралык Дин жана маданият аралык Диалог Борборунун (KAICIID) өкүлү Антониу де Алмейда Рибейру дин аралык диалог “жек көрүү сөздөрүнө, диний дискриминацияга жана зомбулукка үндөөгө каршы турууга жөндөмдүү өзгөртүүчү күч боло алат” деп белгиледи. Конференциянын катышуучулары исламофобия менен күрөшүүдө сабырдуулукка жана конфессиялар аралык диалогго үндөөдөн тартып басмырлоочу мыйзамдарга жана риторикага каршы турууга чейинки биргелешкен эл аралык аракеттерди талап кылаарын баса белгилешти. Катышуучулар мусулмандарга каршы терс көз караштарга каршы күрөш — адам укуктарын жана ар түрдүүлүктү баалаган ар бир адамдын жалпы жоопкерчилиги экенин белгилешти. Башкы Катчынын орун басары Сакы Садыковду ТҮРКПАнын комиссиясынын катчысы Кадыр Яман коштоп жүрдү.