ТҮРКПА «Түрк маданий мурасы жаатындагы стратегиялык кызматташтык: маданий баалуулуктардын мыйзамсыз жүгүртүлүшүнө каршы күрөш» аттуу конференцияга катышты

2026-жылдын 27–30-апрель күндөрү Түркия Республикасынын Газиантеп шаарында Түрк маданияты жана мурасы фонду тарабынан уюштурулган «Түрк маданий мурасы жаатындагы стратегиялык кызматташтык: маданий баалуулуктардын мыйзамсыз жүгүртүлүшүнө каршы күрөш» аттуу конференцияга ТҮРКПАнын Укуктук маселелер жана эл аралык байланыштар боюнча комиссиясынын катчысы, доктор Кадыр Яман катышууда.

Түрк дүйнөсүндө маданий баалуулуктардын мыйзамсыз жүгүртүлүшүнө каршы күрөшүү жаатындагы институттук кызматташтыкты чыңдоо максатында уюштурулган конференцияга Азербайжан, Казакстан, Кыргызстан, Өзбекстан жана Түркмөнстан сыяктуу бир катар өлкөлөрдөн келген катышуучулар, ошондой эле эл аралык уюмдардын өкүлдөрү жана эксперттер катышышты.

Конференциянын ачылышында Түрк маданияты жана мурасы фондунун президенти, доктор Актоты Райымкулова маданий мурасты коргоо эл аралык деңгээлде макулдашылган аракеттерди талап кылган моралдык жоопкерчилик экенин белгиледи. Ал маданий баалуулуктардын мыйзамсыз жүгүртүлүшү жалпы мурас үчүн олуттуу коркунучтарды жаратарын белгилеп, бул багытта кызматташтыкты күчөтүү жана биргелешкен чечимдерди иштеп чыгуу зарылдыгын баса белгиледи.

Бул контекстте Газиантеп шаарынын Улуу шаардык муниципалитетинин мэри Фатма Шахин шаардагы маданий мурастарды сактоого өзгөчө көңүл буруларын белгилеп, Зевгма сыяктуу маанилүү тарыхый жайларды калыбына келтирүү боюнча жүргүзүлүп жаткан иштер жана ЮНЕСКОнун Алдын ала тизмесине киргизилген объектилерге байланыштуу долбоорлордун ишке ашырылышы тууралуу маалымат берди.

Өз кезегинде Маданий мурас жана музейлер боюнча башкы башкармалыктын башчысынын орун басары Бүлент Гөнүлташ мыйзамсыз археологиялык казуулар жана маданий баалуулуктардын мыйзамсыз жүгүртүлүшү менен байланышкан көйгөйлөргө токтолуп, Түркия Республикасынын бул коркунучтарга каршы күрөшүү боюнча жүргүзүп жаткан иш-аракеттери тууралуу маалыматтарды сунуштады.

ТҮРКПАнын атынан сөз сүйлөгөн доктор Кадыр Яман маданий баалуулуктардын мыйзамсыз жүгүртүлүшүнө каршы күрөшүү жана маданий мурасты коргоо жалпы тарыхты жана жамааттык эстутумду сактоо үчүн өзгөчө мааниге ээ болгон жалпы жоопкерчилик экенин белгиледи. Ал бул багытта көп кырдуу мамиленин зарылдыгын баса белгилеп, эл аралык укуктук документтерге, айрыкча ЮНЕСКОнун 1970-жылдагы Конвенциясына, ошондой эле конференциялар жана адистештирилген семинарлар сыяктуу техникалык кызматташтык платформаларына өзгөчө көңүл бурду.

Доктор Кадыр Яман ошондой эле ТҮРКПА менен Түрк маданияты жана мурасы фондунун ортосунда Өз ара түшүнүшүү жөнүндө меморандумдун негизинде өнүгүп жаткан кызматташтыкка токтолду. Ал ТҮРКПАнын туруктуу комиссиялары аркылуу үлгүлүү мыйзамдарды иштеп чыгуу мүмкүнчүлүгүн жана маданий мурасты коргоо жаатындагы биргелешкен демилгелерди колдоого даяр экенин өзгөчө белгиледи.