Түркия Парламенті Түркі елдері парламенттерінің халықаралық істер комитеттерінің 2-ші отырысын өткізді

2025 жылғы 18-19 ақпанда Ыстамбұлда Түркия Ұлы Ұлттық Жиналысының (ТҰҰЖ) ұйымдастыруымен Сыртқы істер комитеттерінің 2-ші отырысы өтті. Отырысқа Әзербайжан, Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекстан, Түркіменстан, Мажарстан, Солтүстік Кипр Түрік Республикасы (СКТР) парламенттерінің Сыртқы істер комитеттерінің төрағалары мен өкілдері, сондай-ақ Түркі мемлекеттері Парламенттік Ассамблеясы (ТҮРКПА), Түркі мемлекеттері ұйымы (ТМҰ), Түркі мәдениетінің халықаралық ұйымы (ТҮРКСОЙ), Түркия сауда және өнеркәсіп палаталарының одағы (ТСӨПО) делегациялары және дипломатиялық өкілдіктердің өкілдері қатысты. Түркия Ұлы Ұлттық Жиналысының Сыртқы істер комиссиясының төрағасы Фуат Октай, Әзербайжан Милли Меджлисінің Сыртқы істер және парламентаралық байланыстар комитетінің төрағасы Самед Сейидов, Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің Халықаралық қатынастар, қорғаныс және қауіпсіздік комитетінің төрайымы Айгүл Құспан, Қырғыз Парламентінің Халықаралық қатынастар, қорғаныс, қауіпсіздік және көші-қон комитетінің төрағасы Улан Примов, Өзбекстан Республикасы Олий Мажлисі Заң шығару палатасының Халықаралық істер, қорғаныс және қауіпсіздік комитетінің төрағасы Улугбек Шерматов, Өзбекстан Республикасы Олий Мажлисі Сенатының Халықаралық және сыртқы экономикалық байланыстар, шетелдік инвестициялар және туризм комиссиясы төрағасының орынбасары Одилжон Маматкаримов, Түркменстан Парламенті Халықаралық және парламентаралық комиссиясының төрағасы Максат Кулиев, СКТР Ассамблеясының Құқықтық, саяси істер, халықаралық байланыстар және қорғаныс комитетінің төрайымы Ясемин Өзтүрк, ТҮРКПА Бас хатшысы Мехмет Сүрейя Эр, ТМҰ Бас хатшысының орынбасары Өмер Коджаман іс-шара барысында сөз сөйледі. Отырыс барысында ТҮРКСОЙ Бас хатшысы Сұлтан Раев та сөз сөйледі. Екі күндік басқосуда жаһандық және аймақтық тақырыптар, сонымен қатар Түркі әлемі мен парламенттік дипломатия талқыланды. Жиынға төрағалық еткен ТҰҰЖ Сыртқы істер комитетінің төрағасы Фуат Октай сөз сөйлеп, түрік әлемімен көпжақты қарым-қатынастарды дамытуды жалғастырып жатқандарын айтты. Октай мырза Түркі елдерінің үлкен күш-жігерімен әзірлеген ынтымақтастық тетіктері барлық салаларда сәтті институттандырылып, берік негіз қалағанын атап өтті. Ол ТҮРКПА, ТМҰ, ТҮРКСОЙ, Түркі инвестициялық қоры, Түркі мәдениеті мен мұрасы қоры, Түркі академиясы, Түркия Сауда және өнеркәсіп палаталары одағы сияқты ұйымдар арқылы екіжақты деңгейде ғана емес, көпжақты деңгейде де кеңейіп келе жатқанына тоқталды. Бұл күш-жігер осы елдер арасындағы байланыстарды нығайтуға және тереңдетуге айтарлықтай үлес қосты. ТҮРКПА Бас хатшысы Мехмет Сүрейя Эр Түркі мемлекеттерінің түрік ынтымақтастығына деген берік ерік-жігері ТҮРКПА қызметін жеделдеткенін айтып, олардың бүгінде осында болуы «ортақ құндылықтардың» жемісі екенін баса айтты. Бас хатшы мүше мемлекеттер арасындағы қарым-қатынастың нығаюының артықшылықтарына тоқтала келе: «Мемлекеттеріміз арасындағы қарым-қатынастарды одан әрі нығайту, парламенттік дипломатия құралдарын пайдалана отырып, Түркі халықтарының гүлденуі мен ортақ болашағының жарқын болашағы жасалады», - деді. Бас хатшы Эр Хатшылықтың қызметін де атап өтті. Ол тұрақты комиссиялардың, жұмыс топтарының, сайлау мен референдумды бақылау жұмыстарына және олардың Түркі мемлекеттерінің жалпы әл-ауқатына қалай ықпал ететініне тоқталды. 2025 жылғы 19 ақпанда делегациялар үшін Ыстамбұлдың тарихи көрікті жерлерімен танысуға мүмкіндік беретін мәдени бағдарлама ұйымдастырылды. Бағдарлама аясында делегациялар өздерінің бай және көп ғасырлық тарихымен танымал Айя София мен Топкапы сарайын аралау мәртебесіне ие болды. Отырыс барысында Бас хатшымен бірге Комиссия хатшысы Кадир Яман мен Комиссия хатшысының міндетін атқарушы Әйгерім Таалайбекова болды. 2024 жылғы 25 сәуірде Әзербайжан астанасы Бакуде Түркі мемлекеттері парламенттерінің Сыртқы істер комиссияларының алғашқы отырысы шақырылды. Ыстамбұлда өткен екінші кездесуде қатысушылар Түркі әлеміне қатысты аймақтық және жаһандық оқиғаларды, сондай-ақ кездесудің жүйелі әрі тиімді ұйымдастырылуын қамтамасыз ету стратегияларын талқылады. Отырыс қорытындысында бірлескен мәлімдеме жасалды.