Бішкекте Он бірінші ТМҰ саммиті өтті

2024 жылғы 6 қарашада Бас хатшы Мехмет Сүрейя Эр Қырғыз Республикасының Бішкек қаласында «Түркі әлемінің мүмкіндіктерін кеңейту: экономикалық интеграция, тұрақты даму, цифрлық болашақ және барлығы үшін қауіпсіздік» тақырыбы аясында өткен Түркі мемлекеттері ұйымының Он бірінші саммитіне қатысты. Қырғыз Республикасының Президенті Садыр Жапаровтың төрағалығымен өткен Саммитке Әзербайжан Республикасының Президенті Ильхам Әлиев, Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев, Түркия Республикасының Президенті Режеп Тайып Ердоған, Өзбекстан Республикасының Президенті Шавкат Мирзиеев, Мажарстан Премьер-Министрі Виктор Орбан, Солтүстік Кипр Түрік Республикасының Президенті Ерсин Татар және Түрікменстанның Бішкектегі Елшісі Нуры Голлиев қатысты. Сондай-ақ Саммитке ТМҰ Ақсақалдар кеңесінің төрағасы мен мүшелері, Түркі ынтымақтастығы ұйымдарының басшылары қатысты. Мемлекет басшылары Түркі әлеміндегі ынтымақтастықты тереңдету мен байытуға және ТМҰ шеңберінде Түркі мемлекеттерінің ынтымақтастығын арттыруға өздерінің мызғымас ұстанымдарын атап өтті. Саммит барысында қабылданған маңызды шешімдердің қатарында «Түркі «жасыл» көзқарасы: тұрақты болашақ үшін бірлік», Бішкекті 2025 жылы Түркі әлемінің цифрлық астанасы деп жариялау, Түркі әлемінің Хартиясын, ТМҰ Тұрақты өкілдер туралы ережені, ТМҰ Туын, Премьер-министр Виктор Орбанға «Түркі әлемінің Жоғарғы орденін» және Нобель сыйлығының лауреаты, профессор Азиз Санжарға «Әлішер Науаи атындағы халықаралық сыйлықты» тапсыру туралы қаулыларды қабылдау және ТМҰ Хатшылығындағы Бас хатшының орынбасарларын тағайындау болды. Бұл ретте мүше мемлекеттердің министрлері мен мекеме басшылары ТМҰ-ға мүше мемлекеттердің үкіметтері арасындағы Цифрлық экономика бойынша әріптестік туралы келісімге, ТМҰ Азаматтық қорғау тетігін құру туралы келісімге, ТМҰ мүше мемлекеттердің орталық (ұлттық) банктерінің кеңесін құру туралы меморандумға, ТМҰ мүше мемлекеттер арасындағы ғарыштық қызмет бойынша түсіністік туралы меморандумға, ТМҰ мүше мемлекеттер арасындағы Түркі тілін кең қолдану моделін дамыту бойынша түсіністік туралы меморандумға және ТМҰ мүше мемлекеттерінің Түркі «жасыл» қаржы кеңесін құру бойынша түсіністік туралы меморандумға қол қойды. Саммит барысында Ұйымға төрағалық Қазақстаннан Қырғызстанға өтті. Қырғыз Республикасының Президенті Садыр Жапаровтың ұсынысы бойынша Түркі әлеміндегі бірлікті нығайтуға қосқан елеулі үлесі үшін Мажарстан Премьер-Министрі Виктор Орбан Мемлекет басшылары кеңесінің шешімімен «Түркі әлемінің жоғарғы орденімен» марапатталды. Мемлекет басшылары Он бірінші саммиттің Декларациясына қол қойды. Кезекті келесі Саммитті 2025 жылы Әзербайжанда және Ұйымның бейресми саммитін 2025 жылы Мажарстанда өткізу туралы шешім қабылданды. Саммиттің алдында сол күні өткен Сыртқы істер министрлері кеңесінің отырысы өтті. Сыртқы істер министрлері Мемлекет басшылары кеңесі отырысының күн тәртібі мен бағдарламасын талқылап, мүше мемлекеттер арасындағы көпжақты ынтымақтастық мәселелері бойынша пікір алмасты. Жиынға Бас хатшы Мехмет Сүрейя Эр де қатысып, баяндама жасады. Бас хатшы ТҮРКПА аясында өткен кезеңдегі іс-шаралар және мүше парламенттер арасындағы көпжақты ынтымақтастық үдерісіндегі соңғы оқиғалар туралы хабардар етті. Ол Түркі мемлекеттерінің қолдауы Түркі ынтымақтастығы ұйымдарының барлық салалардағы халықаралық беделін арттырып, аймақтық бейбітшілік, қауіпсіздік және ынтымақтастық мәселелерінде үлкен рөл атқаруға мүмкіндік бергенін атап өтті. Бас хатшы Түркі әлемі парламенттерінің ортақ үні болу мақсатымен ТҮРКПА әлем, әсіресе біздің өңіріміз тап болған сын-қатерлерді еңсеру және гүлденген болашақты құру жолындағы жауапкершілік үлесін орындайтынын білдірді.